Paulien Cornelisse brengt het verre Japan dichtbij

Dat Paulien Cornelisse een bijzondere belangstelling had voor Japan wisten we al. Ze maakt de tv-serie Tokidoki voor de VPRO over het land en binnenkort is een tweede reeks te zien. Voor De Wereld Draait Door richtte ze een Japanse zaal in voor hun Pop-up Museum. En afgelopen zomer ging ze live op Instagram met Japanconservator Menno Fitski op pad in het Azië-paviljoen van het Rijksmuseum.

Nu heeft ze een nieuw project waarin ze haar kennis van en liefde voor Japan aan het grote publiek presenteert: het boekje Japan in honderd kleine stukjes dat op 15 april verscheen. Geïllustreerd met haar eigen tekeningen schetst de cabaretier en schrijver een portret van Japan. Ervaringen van haar tijd als student in Hiroshima, tot haar bezoeken ter voorbereiding van haar tv-serie komen in het boekje terug.

Zoals verwacht mag worden van iemand die succesvol was met boeken als Taal is zeg maar echt mijn ding en Taal voor de leuk, gaat Cornelisse uitgebreid in op de Japanse taal en het schrift en hoe zij haar best heeft gedaan deze taal onder de knie te krijgen. En ja, Cornelisse weet goed dat juist als Japanners niet meer zeggen hoe goed je Japans is, dat je dan er serieus handigheid in begint te krijgen. Meerdere stukjes gaan over woorden of klanken die haar verbazen, ze legt het verschil uit tussen vrouwen- en mannentaal en de moeilijkheid van alle beleefdheidsniveaus in de Japanse taal.

Verder schrijft ze over bekende onderwerpen als Fuji, geisha en de Japanse keuken. Ook belicht Cornelisse een aantal klassiekers uit de Japanse literatuur, zoals het Hoofdkussenboek van Sei Shonagon en het Verhaal van Genji, die allebei ook in het Nederlands vertaald zijn. 

Niet alleen stipt Cornelisse maatschappelijke thema’s aan zoals bevolkingskrimp en omgang met minderheden in Japan, haar boek is ook heel actueel. Zo omschrijft ze het verschijnsel haafu of ‘half’, Japanners van gemengde afkomst met bijvoorbeeld een Amerikaanse vader en Japanse moeder en ze benoemt de hypes van vandaag zoals ikigai en opruimen à la Marie Kondo. Verder komen de nieuwe keizer Naruhito en de nieuwe Reiwa-periode aan bod en gaat ze in op politieke censuur in de kunstwereld tijdens de recente Aichi triennale van 2019.

Japan in honderd kleine stukjes is geen alomvattende introductie, wel biedt het leuke, informatieve en persoonlijke inkijkjes in vele aspecten van de Japanse maatschappij, taal en cultuur, gezien door de bril van Paulien Cornelisse. Op prettig leesbare wijze brengt Cornelisse het verre Japan dichtbij, al is de werkelijkheid van sommige stukjes genuanceerder dan nu weergegeven. En in deze tijden waarin we niet kunnen reizen is het heerlijk om verhalen te lezen van mensen die er geboeid over kunnen vertellen.

Paulien Cornelisse Cover

Bestellen: Japan in honderd kleine stukjes is nu te koop in onze webshop

Afbeelding: Pauline Cornelisse in Japan, Tokidoki, VPRO 2018

Inge Klompmakers